Gözde uçuşan cisimcikler; siyah nokta, iplik, örümcek ağı, halka, gölge veya sinek uçuşması gibi tarif edilebilir. Özellikle beyaz duvara, gökyüzüne veya parlak zemine bakarken daha belirgin fark edilir.
Çoğu zaman bu durum gözün içini dolduran vitreus jelindeki doğal değişimlerden kaynaklanır. Ancak bazı durumlarda retina yırtığı veya retina dekolmanı gibi acil müdahale gerektiren hastalıkların belirtisi olabilir.
Gözde Uçuşan Cisimcikler Nedir?
Gözün iç kısmını dolduran şeffaf jel yapıya vitreus denir. Vitreus, genç yaşlarda daha homojen ve jel kıvamındadır. Yaşla birlikte bu jel yapıda sıvılaşma, yoğunlaşma ve küçük lif kümelenmeleri oluşabilir.
Bu küçük yoğunlaşmalar retinaya gölge düşürdüğünde kişi bunları uçuşan cisimcikler olarak algılar.
Hastalar bunu genellikle şöyle tarif eder:
-
Gözümde siyah noktalar uçuşuyor.
-
Sinek gibi bir şey görüyorum.
-
İplik veya örümcek ağı gibi görüntüler var.
-
Gözümü hareket ettirince onlar da hareket ediyor.
-
Beyaz zeminde daha çok fark ediyorum.
-
Bakmaya çalışınca kaçıyor gibi oluyor.
Uçuşan cisimcikler genellikle göz hareketleriyle birlikte yer değiştirir. Çünkü bunlar göz yüzeyinde değil, gözün içindeki vitreus jelinde bulunur.
Uçuşan Cisimcikler Neden Oluşur?
En sık neden vitreus jelinin yaşa bağlı değişimidir. Zamanla vitreus sıvılaşır ve içindeki kollajen lifler kümelenebilir. Bu kümelenmeler ışığın retinaya ulaşmasını etkileyerek gölge oluşturur.
Başlıca nedenler şunlardır:
-
Yaşa bağlı vitreus değişimi
-
Arka vitreus dekolmanı
-
Miyopi
-
Göz travması
-
Göz içi iltihapları
-
Göz içi kanama
-
Retina yırtığı
-
Retina dekolmanı
-
Daha önce geçirilmiş göz ameliyatları
-
Diyabete bağlı retina problemleri
Her uçuşan cisimcik tehlikeli değildir. Ancak yeni başlayan, aniden artan veya ışık çakmasıyla birlikte olan uçuşmalar mutlaka değerlendirilmelidir.
Arka Vitreus Dekolmanı Nedir?
Arka vitreus dekolmanı, vitreus jelinin retinadan ayrılmasıdır. Yaşla birlikte vitreus sıvılaşır ve retinaya yapışık olduğu bölgelerden ayrılmaya başlar.
Bu süreç çoğu insanda yaşla birlikte gelişebilir. Genellikle ciddi bir sorun yaratmaz. Ancak ayrılma sırasında vitreus retinayı çekerse retina yırtığı oluşabilir.
Arka vitreus dekolmanında hasta aniden uçuşan cisimcikler, halka şeklinde gölge veya ışık çakmaları fark edebilir.
Miyoplarda Neden Daha Sık Görülür?
Miyop gözlerde göz küresi genellikle daha uzundur. Bu durum vitreus ve retina üzerinde yapısal farklılıklara yol açabilir.
Miyop kişilerde vitreus değişiklikleri daha erken yaşta ortaya çıkabilir. Ayrıca retina yırtığı ve retina dekolmanı riski miyoplarda daha yüksek olabilir.
Bu nedenle miyop bir hastada ani başlayan uçuşma veya ışık çakması varsa retina muayenesi geciktirilmemelidir.
Işık Çakması Ne Anlama Gelir?
Işık çakması, retinanın mekanik olarak uyarılması sonucu ortaya çıkabilir. Vitreus jeli retinayı çektiğinde kişi kısa süreli şimşek, flaş veya ışık patlaması gibi görüntüler fark edebilir.
Özellikle karanlık ortamda veya göz hareketleriyle belirginleşen ışık çakmaları önemlidir.
Işık çakması şu durumlarla ilişkili olabilir:
-
Arka vitreus dekolmanı
-
Retina çekintisi
-
Retina yırtığı
-
Retina dekolmanı
-
Migren aurası
Migren aurasında ışık görüntüleri genellikle iki gözle algılanır, şekilli olabilir ve belli bir süre sonra kaybolur. Retina kaynaklı ışık çakmaları ise çoğu zaman tek gözle ilişkilidir ve göz hareketleriyle tetiklenebilir.
Retina Yırtığı Neden Önemlidir?
Retina, gözün arka kısmında yer alan ve görmeyi sağlayan sinir tabakasıdır. Retina yırtığı, bu tabakada oluşan küçük bir açıklıktır.
Eğer retina yırtığı erken fark edilirse lazer tedavisiyle çevresi güçlendirilebilir ve retina dekolmanı gelişme riski azaltılabilir.
Ancak yırtık fark edilmezse göz içi sıvı retinanın altına geçebilir ve retina yerinden ayrılabilir. Bu duruma retina dekolmanı denir. Retina dekolmanı ciddi bir durumdur ve kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Retina Dekolmanı Belirtileri Nelerdir?
Retina dekolmanı geliştiğinde hasta genellikle görme alanında perde, gölge veya kararma tarif eder.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
-
Ani başlayan çok sayıda uçuşan cisimcik
-
Işık çakması
-
Görme alanında perde inmesi
-
Görmenin bir kısmında gölge
-
Ani bulanık görme
-
Siyah noktaların hızla artması
-
Görme alanında kenardan gelen karanlık alan
Bu belirtiler varsa acil göz muayenesi gerekir.
Ne Zaman Acil Göz Doktoruna Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden göz doktoruna başvurulmalıdır:
-
Uçuşan cisimcikler aniden başladıysa
-
Sayıları kısa sürede arttıysa
-
Işık çakması eşlik ediyorsa
-
Görme alanında perde veya gölge varsa
-
Görmede ani azalma olduysa
-
Yakın zamanda göze darbe alındıysa
-
Yüksek miyopi varsa
-
Daha önce retina yırtığı veya dekolmanı geçirildiyse
-
Diyabetik retina hastalığı varsa
Bu durumlarda göz bebeği büyütülerek ayrıntılı retina muayenesi yapılması gerekir.
Muayenede Ne Yapılır?
Uçuşan cisimcik şikâyetiyle gelen hastada amaç, bunun basit vitreus değişikliğine mi yoksa retina yırtığı gibi ciddi bir duruma mı bağlı olduğunu ayırt etmektir.
Muayenede genellikle şunlar yapılır:
-
Görme keskinliği ölçümü
-
Göz tansiyonu ölçümü
-
Biyomikroskop muayenesi
-
Göz bebeği büyütülerek retina muayenesi
-
Gerekirse göz ultrasonografisi
-
Gerekirse retina görüntüleme yöntemleri
Özellikle periferik retina dikkatle değerlendirilmelidir. Çünkü retina yırtıkları çoğu zaman retinanın çevresel bölgelerinde gelişir.
Uçuşan Cisimcikler Tedavi Gerektirir mi?
Çoğu uçuşan cisimcik tedavi gerektirmez. Eğer retina yırtığı, kanama veya iltihap yoksa genellikle takip yeterlidir.
Zamanla beyin bu görüntülere alışabilir ve hasta uçuşmaları daha az fark etmeye başlayabilir. Bazı cisimcikler de göz içinde yer değiştirerek görme merkezinden uzaklaşabilir.
Ancak uçuşmalar hastanın yaşam kalitesini çok etkiliyorsa veya altta yatan ciddi bir neden varsa tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Retina Yırtığı Varsa Ne Yapılır?
Retina yırtığı saptanırsa genellikle lazer tedavisi uygulanır. Lazer ile yırtığın çevresi güçlendirilir ve retinanın yerinden ayrılma riski azaltılmaya çalışılır.
Bu işlem çoğu zaman poliklinik şartlarında yapılabilir. Ancak yırtığın yeri, büyüklüğü ve eşlik eden retina bulgularına göre tedavi planı değişebilir.
Vitrektomi Gerekir mi?
Vitrektomi, göz içindeki vitreus jelinin cerrahi olarak alınması işlemidir. Sadece uçuşan cisimcikler için nadiren uygulanır.
Çünkü vitrektomi ciddi bir göz içi cerrahidir ve enfeksiyon, kanama, katarakt gelişimi, retina yırtığı veya retina dekolmanı gibi riskler taşıyabilir.
Bu nedenle yalnızca çok yoğun, kalıcı ve yaşam kalitesini belirgin bozan uçuşmalarda; risk-fayda dengesi dikkatle değerlendirilerek gündeme gelebilir.
Lazerle Uçuşan Cisimcikler Tedavi Edilebilir mi?
Bazı merkezlerde vitreolizis adı verilen lazer tedavisi uygulanabilir. Bu yöntemde belirli tipteki vitreus opasiteleri lazerle parçalanmaya çalışılır.
Ancak her uçuşan cisimcik bu tedaviye uygun değildir. Opasitenin retinaya, lense ve görme merkezine uzaklığı önemlidir. Ayrıca tedavinin etkinliği ve güvenliği hastaya göre değişebilir.
Bu nedenle lazer vitreolizis her hasta için standart bir tedavi değildir.
Uçuşan Cisimcikler Zamanla Geçer mi?
Bazı hastalarda uçuşan cisimcikler zamanla daha az fark edilir hale gelir. Bunun nedeni hem opasitelerin yer değiştirmesi hem de beynin bu görüntülere alışmasıdır.
Ancak tamamen kaybolmaları her zaman beklenmez. Önemli olan, bu uçuşmaların retina yırtığı veya başka ciddi bir hastalıkla ilişkili olup olmadığının anlaşılmasıdır.
Uçuşan Cisimcikler Göz Yorgunluğundan Olur mu?
Göz yorgunluğu, ekran kullanımı veya uykusuzluk uçuşan cisimciklerin daha fazla fark edilmesine neden olabilir. Ancak gerçek uçuşan cisimcikler genellikle vitreus kaynaklıdır.
Yani ekran kullanımı doğrudan vitreusta cisimcik oluşturmaz; fakat parlak ekran, beyaz zemin veya dikkat artışı nedeniyle mevcut uçuşmalar daha belirgin algılanabilir.
Genç Yaşta Uçuşan Cisimcik Olur mu?
Evet. Uçuşan cisimcikler yalnızca ileri yaşta görülmez. Genç yaşta da özellikle miyoplarda, göz travması sonrası, göz içi iltihaplarda veya bazı retina problemlerinde görülebilir.
Genç bir hastada yeni başlayan uçuşma varsa, özellikle ışık çakması da eşlik ediyorsa retina muayenesi yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Gözde uçuşan cisimcikler tehlikeli midir?
Çoğu zaman tehlikeli değildir ve vitreus jelindeki doğal değişimlerden kaynaklanır. Ancak ani başlayan, artan veya ışık çakmasıyla birlikte olan uçuşmalar retina yırtığı belirtisi olabilir.
Gözümde siyah nokta uçuşuyor, ne yapmalıyım?
Yeni başladıysa veya sayısı arttıysa göz doktoruna başvurmak gerekir. Göz bebeği büyütülerek retina muayenesi yapılmalıdır.
Işık çakması varsa acil mi?
Evet, özellikle tek gözde ışık çakması ve uçuşan cisimcik birlikteyse retina yırtığı açısından acil değerlendirme gerekir.
Perde inmesi ne anlama gelir?
Görme alanında perde, gölge veya kararma retina dekolmanı belirtisi olabilir. Bu durumda vakit kaybetmeden göz muayenesi yapılmalıdır.
Uçuşan cisimcikler damlayla geçer mi?
Vitreus kaynaklı uçuşan cisimcikler genellikle damlayla geçmez. Tedavi gerekip gerekmediği altta yatan nedene bağlıdır.
Uçuşan cisimcikler stresten olur mu?
Stres doğrudan vitreus opasitesi oluşturmaz. Ancak stres ve dikkat artışı mevcut uçuşmaları daha fazla fark etmenize neden olabilir.
Miyoplarda uçuşan cisimcikler daha mı sık görülür?
Evet. Miyoplarda vitreus değişiklikleri daha erken görülebilir ve retina yırtığı riski daha yüksek olabilir.
Retina yırtığı nasıl tedavi edilir?
Retina yırtığı erken saptanırsa genellikle lazer tedavisi ile çevresi güçlendirilir. Amaç retina dekolmanı gelişmesini önlemektir.
Uçuşan cisimcikler tamamen kaybolur mu?
Bazı hastalarda zamanla daha az fark edilir hale gelir. Ancak tamamen kaybolmaları her zaman beklenmez.
Sonuç
Gözde uçuşan cisimcikler çoğu zaman vitreus jelindeki doğal değişimlerden kaynaklanır ve ciddi bir sorun oluşturmaz. Ancak ani başlayan uçuşmalar, ışık çakması veya görme alanında perde hissi retina yırtığı ya da retina dekolmanı gibi acil durumların belirtisi olabilir.
Bu nedenle özellikle yeni başlayan veya hızla artan uçuşan cisimcikler ihmal edilmemeli, göz bebeği büyütülerek ayrıntılı retina muayenesi yapılmalıdır.