Arpacık, göz kapağında aniden gelişen kızarıklık, şişlik ve hassasiyetle ortaya çıkan yaygın bir göz kapağı problemidir. Çoğu zaman kirpik dipleri veya göz kapağındaki yağ bezlerinin iltihaplanması sonucu oluşur.
Hastalar genellikle “göz kapağımda sivilce gibi şişlik çıktı”, “gözümde batma ve ağrı var” veya “göz kapağım şişti” şeklinde başvurur.
Arpacık Nedir?
Arpacık, tıbbi adıyla hordeolum, göz kapağındaki bezlerin akut iltihabıdır. Genellikle ağrılı, kızarık ve dokunmakla hassas bir şişlik şeklinde görülür.
Arpacık üst veya alt göz kapağında gelişebilir. Bazen kapak kenarında, bazen de kapağın daha iç kısmında yerleşebilir.
Arpacık Neden Çıkar?
Arpacık çoğunlukla göz kapağındaki yağ bezlerinin tıkanması ve bakterilerin bu bölgede çoğalmasıyla oluşur. En sık ilişkili bakteri ciltte de bulunabilen stafilokok türleridir.
Arpacık oluşumuna zemin hazırlayabilen durumlar şunlardır:
-
Kirpik dibi iltihabı
-
Blefarit
-
Göz kapağı yağ bezlerinin tıkanması
-
Göz makyajının iyi temizlenmemesi
-
Eski veya kirli makyaj ürünleri kullanımı
-
Gözleri sık ovuşturmak
-
Kontakt lens hijyenine dikkat etmemek
-
Yağlı cilt yapısı
-
Rozasea
-
Uyku düzensizliği
-
Bağışıklık sisteminin zayıflaması
-
Daha önce arpacık geçirmiş olmak
Arpacık her zaman kötü hijyen anlamına gelmez. Bazı kişilerde kapak yapısı, yağ bezlerinin çalışma şekli veya blefarit nedeniyle tekrar etme eğilimi olabilir.
Arpacık Belirtileri Nelerdir?
Arpacık genellikle hızlı başlar ve birkaç gün içinde belirginleşir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Göz kapağında kızarıklık
-
Lokal şişlik
-
Dokunmakla hassasiyet
-
Ağrı
-
Batma hissi
-
Kapakta sıcaklık artışı
-
Gözde sulanma
-
Kirpik dibinde sivilce benzeri görünüm
-
Göz kapağında ağırlık hissi
-
Bazen sarı uç oluşması
Şişlik büyürse göz kapağı daha belirgin şekilde kapanabilir ve hasta görme alanında geçici daralma hissedebilir.
Arpacık Bulaşıcı mıdır?
Arpacık doğrudan klasik anlamda bulaşıcı bir hastalık gibi değerlendirilmez. Ancak göz kapağındaki bakteriler temasla yayılabileceği için hijyene dikkat etmek gerekir.
Arpacık varken:
-
Göz ovuşturulmamalıdır.
-
Havlu ortak kullanılmamalıdır.
-
Makyaj yapılmamalıdır.
-
Kontakt lens kullanımına ara verilmelidir.
-
Eller sık yıkanmalıdır.
Bu önlemler hem iyileşmeyi destekler hem de diğer göz kapağı problemlerinin gelişmesini azaltır.
Arpacık ile Şalazyon Aynı Şey mi?
Hayır. Arpacık ve şalazyon sık karıştırılır ama aynı şey değildir.
Arpacık, genellikle akut, ağrılı ve kızarık bir iltihaptır. Daha hızlı gelişir ve dokunmakla hassastır.
Şalazyon ise yağ bezinin tıkanması sonrası gelişen daha kronik, genellikle ağrısız ve sert bir kapak kistidir. Şalazyonda kızarıklık ve ağrı arpacığa göre daha azdır.
Bazen arpacık iyileştikten sonra geride şalazyon kalabilir.
İç Arpacık ve Dış Arpacık Nedir?
Arpacık yerleşimine göre iç veya dış arpacık olarak sınıflandırılabilir.
Dış arpacık, kirpik diplerine yakın bezlerin iltihaplanmasıyla oluşur. Genellikle kapak kenarında sivilce benzeri bir görünüm verir.
İç arpacık, kapağın daha derinindeki meibomian bezlerinin iltihaplanmasıyla oluşur. Daha yaygın kapak şişliği ve ağrı yapabilir.
Her iki durumda da tedavi yaklaşımı muayene bulgularına göre belirlenir.
Evde Ne Yapılabilir?
Arpacıkta evde yapılabilecek en önemli uygulama sıcak pansumandır. Sıcak uygulama, tıkanmış yağ bezlerinin yumuşamasına ve drenajın kolaylaşmasına yardımcı olabilir.
Genel öneriler şunlardır:
-
Günde birkaç kez sıcak pansuman yapılabilir.
-
Göz ovuşturulmamalıdır.
-
Arpacık sıkılmamalı veya patlatılmaya çalışılmamalıdır.
-
Makyaj yapılmamalıdır.
-
Kontakt lens kullanımına ara verilmelidir.
-
Eller temiz tutulmalıdır.
-
Doktor önerisi olmadan kortizonlu damla veya pomad kullanılmamalıdır.
Arpacığı sıkmak enfeksiyonun yayılmasına ve kapakta daha ciddi iltihaba neden olabilir.
Sıcak Pansuman Nasıl Yapılır?
Temiz bir bez veya pamuklu ped ılık suyla ıslatılır. Su çok sıcak olmamalı, cildi yakmamalıdır. Ilık bez göz kapağı üzerine birkaç dakika uygulanır.
Bez soğudukça tekrar ılık suyla ıslatılabilir. Bu işlem günde birkaç kez tekrarlanabilir.
Sıcak pansuman sırasında göze bastırmak veya arpacığı sıkmaya çalışmak doğru değildir. Amaç kapağı yumuşatmak ve bezlerin açılmasını desteklemektir.
Arpacıkta Antibiyotik Gerekir mi?
Her arpacıkta antibiyotik gerekmez. Hafif olgularda sıcak pansuman ve kapak hijyeni yeterli olabilir.
Ancak belirgin kızarıklık, yaygın kapak şişliği, akıntı, ağrı veya enfeksiyon bulguları varsa doktor antibiyotikli damla veya pomad önerebilir. Daha ciddi durumlarda ağızdan antibiyotik gerekebilir.
Antibiyotik seçimi ve kullanım süresi göz doktoru tarafından belirlenmelidir.
Arpacık Ne Kadar Sürede Geçer?
Arpacık çoğu zaman birkaç gün içinde belirginleşir ve 1–2 hafta içinde gerileyebilir. Ancak bazı durumlarda tamamen geçmesi daha uzun sürebilir.
Eğer şişlik uzun süre kalırsa, ağrı azalsa bile kapakta sert bir kitle şeklinde devam edebilir. Bu durumda şalazyon gelişmiş olabilir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda göz doktoruna başvurmak gerekir:
-
Şişlik birkaç gün içinde artıyorsa
-
Ağrı belirginse
-
Göz kapağında yaygın kızarıklık varsa
-
Görme etkileniyorsa
-
Göz hareketleri ağrılıysa
-
Ateş eşlik ediyorsa
-
Arpacık sık tekrarlıyorsa
-
Şişlik 1–2 haftada geçmiyorsa
-
Kapakta sert kitle kalıyorsa
-
Aynı bölgede tekrar tekrar çıkıyorsa
-
Çocuklarda belirgin kapak şişliği varsa
Özellikle kapak çevresine yayılan kızarıklık ve şişlik, preseptal selülit gibi daha ciddi enfeksiyonlar açısından değerlendirilmelidir.
Tekrarlayan Arpacık Neden Olur?
Tekrarlayan arpacıkların altında çoğu zaman kapak kenarı hastalıkları bulunur. Blefarit, meibomian bez disfonksiyonu, rozasea ve yağlı cilt yapısı tekrar riskini artırabilir.
Tekrarlayan arpacıkta yalnızca mevcut şişliği tedavi etmek yeterli olmayabilir. Kapak hijyeni, kirpik dibi temizliği ve altta yatan kapak hastalığının kontrol altına alınması gerekir.
Nadiren, özellikle ileri yaşta aynı bölgede tekrarlayan veya iyileşmeyen kapak lezyonları farklı hastalıklar açısından değerlendirilmelidir.
Arpacık Patlatılır mı?
Hayır. Arpacık evde sıkılmamalı veya patlatılmaya çalışılmamalıdır. Bu durum enfeksiyonun yayılmasına, kapakta daha fazla şişlik oluşmasına ve iyileşmenin gecikmesine neden olabilir.
Gerekirse drenaj işlemi steril şartlarda hekim tarafından yapılmalıdır.
Arpacık Ameliyat Gerektirir mi?
Akut arpacık çoğu zaman ameliyat gerektirmez. Ancak arpacık sonrası kapakta şalazyon gelişirse ve uzun süre geçmezse küçük bir cerrahi işlem gerekebilir.
Şalazyon cerrahisinde kapak içinden küçük bir kesiyle birikmiş içerik temizlenebilir. Bu karar muayene sonrası verilir.
Arpacık Oluşmasını Önlemek İçin Ne Yapılabilir?
Arpacık oluşumunu tamamen engellemek her zaman mümkün değildir. Ancak bazı önlemler tekrar riskini azaltabilir.
Öneriler şunlardır:
-
Göz makyajı düzenli temizlenmelidir.
-
Eski makyaj ürünleri kullanılmamalıdır.
-
Eller yıkanmadan gözlere dokunulmamalıdır.
-
Kontakt lens hijyenine dikkat edilmelidir.
-
Blefarit varsa düzenli kapak temizliği yapılmalıdır.
-
Gözleri ovuşturmaktan kaçınılmalıdır.
-
Tekrarlayan durumlarda göz doktoru kontrolü yapılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Arpacık neden çıkar?
Genellikle göz kapağındaki yağ bezlerinin tıkanması ve bakterilerin çoğalmasıyla oluşur. Blefarit, makyaj, kontakt lens hijyeni ve kapak yağ bezlerinin düzensiz çalışması riski artırabilir.
Arpacık kendiliğinden geçer mi?
Hafif arpacıklar sıcak pansuman ve hijyenle kendiliğinden gerileyebilir. Ancak şişlik artıyorsa veya uzun sürüyorsa göz doktoruna başvurmak gerekir.
Arpacık sıkılır mı?
Hayır. Arpacık sıkılmamalı veya patlatılmamalıdır. Bu enfeksiyonun yayılmasına neden olabilir.
Arpacık için sıcak mı soğuk mu uygulanır?
Genellikle sıcak pansuman önerilir. Sıcak uygulama tıkanmış yağ bezlerinin yumuşamasına yardımcı olabilir.
Arpacık göz makyajından olur mu?
Makyajın iyi temizlenmemesi, eski makyaj ürünleri veya kirli aplikatörler arpacık riskini artırabilir.
Arpacık bulaşır mı?
Doğrudan bulaşıcı bir hastalık gibi değildir. Ancak hijyene dikkat edilmeli, havlu ve makyaj ürünleri ortak kullanılmamalıdır.
Arpacık görmeyi bozar mı?
Genellikle kalıcı görme kaybı yapmaz. Ancak kapak çok şişerse geçici bulanıklık veya görme alanında daralma hissi olabilir.
Arpacık ile şalazyon farkı nedir?
Arpacık ağrılı ve kızarık akut iltihaptır. Şalazyon ise daha kronik, genellikle ağrısız ve sert kapak kistidir.
Tekrarlayan arpacık tehlikeli midir?
Çoğu zaman blefarit veya yağ bezi tıkanıklığıyla ilişkilidir. Ancak aynı bölgede sürekli tekrarlayan veya iyileşmeyen lezyonlar mutlaka değerlendirilmelidir.
Sonuç
Arpacık, göz kapağındaki yağ bezleri veya kirpik diplerinin iltihaplanmasıyla ortaya çıkan yaygın bir kapak problemidir. Çoğu olgu sıcak pansuman, hijyen ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle düzelir.
Ancak artan şişlik, şiddetli ağrı, görme etkilenmesi, sık tekrarlama veya uzun süre geçmeme durumlarında göz doktoruna başvurmak önemlidir.